मीराबाई 

मीराबाईचा जन्म कुडकी गावात मेर्टा (राजस्थान) येथे 1498 मध्ये मेर्टा येथील राठोड राव दुदा यांचा मुलगा रतन सिंह यांच्या घरी झाला. मीराचे वडील रतन सिंह राठौर हे जहागीरदार होते आणि आई वीर कुमारी होती. मीराचे पालनपोषण तिच्या आजोबांनी केले. त्यांची आजी भगवान श्रीकृष्णाची निस्सीम भक्त होती ज्यांची देवावर अपार श्रद्धा होती.

विवाह-

मीराबाईचा विवाह 1516 मध्ये मेवाडच्या महाराणा संगाचा मोठा मुलगा भोजराज सिंह याच्याशी झाला. भोजराज हा त्यावेळी मेवाडचा युवराज होता.

दुःखाचा डोंगर-

लग्नाच्या एक-दोन वर्षानंतर, 1518 मध्ये, भोजराजला दिल्ली सल्तनतीविरूद्ध युद्ध करावे लागले. 1521 मध्ये महाराणा संगा आणि मुघल शासक बाबर यांच्यात युद्ध झाले. खानवाची लढाई म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या या युद्धात राणा संगाचा पराभव झाला. खानवाच्या युद्धात राणा संगा आणि त्याचा मुलगा भोजराज मरण पावला.

पती भोजराजच्या मृत्यूनंतर मीराबाई एकाकी पडल्या. पतीच्या हौतात्म्यानंतर तिने स्वतःला भगवान श्रीकृष्णाच्या भक्तीमध्ये मग्न केले.

 सावत्र दीर विक्रम सिंग (विक्रमादित्य) याला मीराबाईची संतांसोबत उठून बसण्याची आणि भजने गाण्याची कृती आवडली नाही. त्यांनी मीराला समजावले की आम्ही राजपूत लोक आहोत आणि हे सर्व काम आमचे नाही.

कृष्ण भक्ती -

पण मीराबाईने त्यांचे ऐकले नाही आणि कृष्णाच्या भक्तीत तल्लीन राहिली. मीराला कृष्णाच्या भक्तीपासून रोखण्यासाठी विक्रमादित्यने अनेक प्रयत्न केले.

विक्रमादित्यने मीराला विष देऊन तिला साप चावण्याचाही प्रयत्न केला. एके दिवशी त्याने मीरासाठी एका ग्लासमध्ये विष आणि एका भांड्यात साप पाठवला. मान्यतेनुसार, विक्रमादित्यने पाठवलेला साप फुलांचा हार बनला. मीराबाईला मारण्याचे त्यांचे सर्व प्रयत्न भगवान श्रीकृष्णाच्या कृपेने अयशस्वी झाले.

एकरूपता , सदाचार -

आपण सगळे मीरेच्या कृष्ण भक्तीला जाणताच . संत म्हणून देशभर नावारूपास आलेली, आपल्या भजनांनी ,अभंगांनी जगालाही दुःखं विसरायला लावणारी मीरा काय सांगते ? सदाचार, एकरूपता ही शस्त्र माणसातील असूरी वृत्तीचा वध करून शकतात.म्हणूनच मला मीरा हे दुर्गेचं आगळं वेगळं रुप भासते.

तानपुरा आणि भक्ती अशीही अस्त्रं- 

तलवार, त्रिशूल धारण केलेली , महिषासुर मर्दिनी दुर्गा त्या काळाची गरज होती.पण कधी कधी काळानुसार शस्त्रं बदलावी लागतात, असूरी प्रवृत्ती मिटवून जगावर आपली प्रतिमा उमटवावी लागते .हेच हाती तानपुरा घेऊन संत मीराबाईने अभंग गाताना आपल्या स्वरातून उमटवले.अशा शांत, साध्वी दुर्गेच्या रुपास कोटी कोटी प्रणाम! 🙏🏼🙏🏼

       

          ©️®️Shraddha Sudame 

                ..8830784103



Comments

Post a Comment

Popular posts from this blog

कथा३ - बकुळीचा गजरा

Image
बकुळीचा गजरा   थकलीस का ग कुसुम? जेव्हा आजी नातवांना खाली स्कूल बसपाशी सोडून आल्या तेव्हा नानांनी आपल्या बायकोला विचारलं. आजींनी हसून मानेनेच नाही म्हटलं. घर रिकामं झालं होतं.अकरा वाजेपर्यंत नुसती गडबड. सून, मुलगा दोघांची ऑफीसात जायची तयारी.त्यात नातू आणि नात हायस्कूलात आता त्यामुळे वाढलेला अभ्यास. त्यांची तयारी,डबे.सगळ्या कामांना बाई होती .त्यामुळे कुसूम आजी आणि नानांना तो भार पडायचा नाही.पण आताशा दोन बेडरूम फ्लॅट लहान पडू लागला होता. मुलांना अभ्यासाकरता स्वतंत्र खोली असणं गरजेचं झालं होतं.त्यामुळे सून मुलगा यांत रविवारी वरचेवर हल्ली वाद होत.घरातील शांतता लोपली होती.नोकरी असूनही दोघांची मुंबईत मोठं घर घेणं अशक्य होतं.त्यात मुलांच्या ट्यूशन्सची अमाप फी,महिन्याचा खर्च, आजी आजोबांची औषधं अवघड होत चाललं होतं.हे कुसूम आजी आणि नानांना स्पष्ट दिसत होतं. आपलं ओझं होऊ लागलंय किंवा आपली अडचण आपल्या मुलाच्या संसारात होतेय असं त्यांना जाणवू लागलं.आणि म्हणूनच गेले कित्येक दिवस चाललेल्या या ओढाताणीला त्यांनी पूर्णविराम दिला होता.अगदी कोणालाही न कळू देता काळजावर दगड ठेवून एक निर्णय ...
Read more

कथा २ - ऋणानुबंध

Image
 कथा - ऋणानुबंध  हुश्श…लागलं एकदाचं घर.नवीन शहर,भाडेतत्त्वावर घेतलेलं घर, अनोळखी लोकं. त्यात मला नुकताच चवथा महिना सुरु झालेला.गायनॅकॉलॉजिस्ट शोधण्यापासून सुरुवात.प्रचंड दडपण आलेलं.घरकामाला मोलकरीण शोधणे ,मोठीची नवीन शाळेत ॲडमिशन घेणे हैराण झाले असताना दमून रात्री लगेचच झोप लागली. सकाळी डोअर बेल वाजल्याने जाग आली.दारात एक तिशीतली बाई उभी होती.”तुमी नवीन आल्यात ना हिथं? मी कामच हुडकंत व्हते ताई.”सुनिता नाव होतं तिचं.माझ्या घराच्या जवळच रहात होती. चक्क अंबाबाईने माझं ऐकलं.माझी मदतनीस पाठवली होती.लगेच मी सुनिताला कामाला लावून घेतलं. सुनिताचं काम एकदम चोख होतं. आपलंच घर समजून काम करायची. लहान तीन मुलगे तिला.नवरा हिच्याच कमाईवर होता.तरी हिच्यावर पाळत ठेवायचा.” लई संशय घेतो ताई .घरी जायला कधी उशीर झाला तर पोत्यात बांधून राधानगरीच्या धरणात सोडून देईन म्हणतो ताई”  माझं मन सुनिताच्या गोष्टी ऐकून गलबलून येई.मी म्हणायची तिला आम्ही इथून गेलो की तू पण आमच्याबरोबर कोल्हापूर सोडून आमच्या गावी चलशील. ती कसनुसं हसत कामाला लागे. सुनिताच्या हाताला चव होती.मला आणि होणाऱ्या बाळाला त्रास होणार...
Read more

पहचान “स्त्रीत्व” की

Image
पहचान “स्त्रीत्व” की शायद मैं अच्छी माँ नही बन पायी…लेकीन मैंने कोशिश बहुत की थी. रसो॓ई,नाश्ता और घर के सारे काम निपटाकर फिर ऑफीस जाती थी आज भी ऑफीस की तैयारी में लगी थी..रोज सुबह की तरह मुझे जाना था.वक्त पे पहुंचना जरूरी था.. आसान नही था…बिल्कुल आसान नही था मेरे लिए नन्हे हाथोंमें पकडा मेरा आंचल कोमल उंगलींयोंसे छुडा लेना…वही मां का आंचल जो बेटी की ढाल होती है.. क्या मैं खुदगर्ज हो गयी थी! मैं रोज ममता की परीक्षा देती थी…  “माँ ऽऽ मुझे भी ले चलो तुम्हारे साथ..” सुन रही थी मैं मेरी बेटी की रोने की आवाज… फिर भी ॲक्सिलेटर का स्पीड बढाकर स्कूटर से मैं चल पडी. मूडकर देेखने की हिम्मत नही थी मुझमें.. मैं कमजोर नही पडना चाहती थी.. कितनी बेरहम थी ना मैं? क्यू मैं नोकरी कर रही थी? पैसा कमाना जरूरी नही था…बिल्कूल नही…दहलीज के उस पार जाना इतना जरूरी था? फिर क्यू?...किस तरह सवालों के जवाब दू मैं?कैसे समझाऊं? पैसों से भी ऊपर होता है खुद का अस्तित्व! खुद की पहचान… मेरा वजूद… लेकीन अब….जब मैं दहलीज के इस पार बैठी हू.. उम्र के इस पडाव पर आज जब पीछे मूडकर देखती हूं एकही सवा...
Read more